Porywający koncert Any Moury we Wrocławiu (8 kwietnia 2017 r.)

Sobotni występ Any Moury we Wrocławiu był co najmniej trzecim koncertem Artystki w tym mieście – poprzednio Ana wystąpiła we Wrocławiu w marcu 2015 r. w ramach Ethno Jazz Festivalu. Tym razem przyjechała do Narodowego Forum Muzyki, by promować ostatnią płytę Moura. Był to bardzo udany koncert, podobał mi się dużo bardziej niż ten bielski z ubiegłego roku (pisałem o nim tutaj) i chyba nawet bardziej niż ten w Wiedniu, na którym byłem – też w ubiegłym roku (tutaj). Być może miała znaczenie reakcja publiczności, która we Wrocławiu reagowała na kolejne utwory dużo bardziej entuzjastycznie niż w Bielsku-Białej.

Program koncertu był bardzo podobny. Nie jestem pewny czy dobrze zapamiętałem kolejność utworów, ale to w sumie nie jest aż tak istotne... Zaczęło się od niesamowitego Moura Encantada (muz. Fado Cravo, sł. Manuela de Freitas), którego wersja live wywołuje gęsią skórkę i wprowadza fantastyczną atmosferę, która utrzymuje się przez cały koncert. Kolejnym utworem było liryczne Ai Eu (muz. Luis José Martins, sł. Pedro da Silva Martins), równie pięknie brzmiące na żywo, co na płycie. Burzę oklasków i okrzyków zebrało piękne O Meu Amor Foi Para o Brasil autorstwa Carlosa Té, które publiczność znała, niektórzy śpiewali bowiem z Artystką. Przy Fado Dançado (muz. i sł. Miguel Araújo Jorge) nogi same rwały się do tańca. Także i tym razem Ana krótko przypomniała rodowód gatunku fado i jego pochodzenie od tańca z XIX w. Nawet jeśli fado opowiada smutne historie, Portugalczycy często tańczą do jego rytmów. Dodatkową oprawą poszczególnych utworów były pojawiające się na telebimie z tyłu sceny filmy, niejako ilustrujące lub stanowiące tło do utworów. W przypadku Fado Dançado były to powtarzające się sekwencje tańczących nóg. Bardzo pomysłowe i przyjemne dla oka. Potem znowu zmienił się nastrój na bardziej refleksyjny, a to za sprawą utworu Ninharia (muz. Fado Carlos da Maia, sł. Maria do Rosário Pedreira). 

W pewnym momencie ze sceny zeszli prawie wszyscy muzycy – został tylko Ângelo Freire no i Ana Moura. Od razu domyśliłem się, że zaraz wykonają Maldição (muz. Alfredo Marceneiro, sł. Armando Vieira Pinto). Uwielbiam ten utwór i mogę słuchać godzinami. To fado Amálii Rodrigues, które Ana Moura nagrała na specjalną płytę poświęconą tej Artystce, i które wykonuje na koncertach. W Bielsku zabrakło tej pieśni i był to jeden z minusów tamtego wieczoru. We Wrocławiu wyszło po mistrzowsku, Ana dała z siebie wszystko, ale także gitara portugalska Ângelo Freire wybrzmiała niesamowicie. Publiczność sowicie wynagrodziła Artystów brawami. W przerwie koncertu (przerwa była tylko dla Any, która poszła się przebrać; w pierwszej części koncertu wystąpiła w czarnej sukience, tej samej co na poprzednich koncertach, w drugiej w złotej, która zastąpiła srebrną z poprzednich wystąpień; wg mojej teorii srebrna się „rozsypała”…) instrumentalny utwór zagrali towarzyszący Anie muzycy. Oprócz grającego na gitarze portugalskiej Ângelo Freire, na gitarze basowej zagrał André Moreira, na gitarze klasycznej Pedro Soares, na perkusji Mario Costa, a na klawiszach João Gomes. Niektórzy z nich wystąpili w muszkach, co wyglądało dosyć efektownie, co z kolei widać na zdjęciach. 

Druga część koncertu rozpoczęła się utworem Eu Entrego (muz. i sł. Edu Mundo), który na płycie Ana wykonuje razem z Omarą Portuondo. W wersji solowej wypadło równie genialnie. W dalszej kolejności był, zdaje się, spopularyzowany przez Amálię Rodrigues utwór Valentim, który Ana nagrała na tę samą płytę co Maldição (tam w nagraniu towarzyszył jej Bonga). Publiczność włączyła się do wykonania klaszcząc w rytm. 

Tego wieczoru jeden utwór Ana zaśpiewała po angielsku i był to oczywiście Lilac Wine z repertuaru Niny Simon, którego własną fadową wersję Ana nagrała na płytę Moura. Przy okazji dowiedzieliśmy się, że Nina Simon to jedna z najulubieńszych wokalistek Any Moury w ogóle. Też uwielbiam ten utwór zwłaszcza w wykonaniu Any, tym przyjemniej było mi znowu posłuchać go na żywo. Oprócz wymienionych piosenek Ana zaśpiewała jeszcze genialne Bailinho à Portuguesa (muz. i sł. Alberto Janes) z płyty Aconteceu i cudowne Porque Teimas Nesta Dor (muz. Carlos Gomes, sł. José Luis Gordo) z Guarda-me a Vida Nas Mãos. Trochę szkoda, że tak mało utworów z pierwszych płyt Any pojawia się obecnie na jej koncertach, z drugiej jednak strony zdaję sobie sprawę, że trudno to pogodzić, a i tak nawet połowa materiału z płyty ostatniej nie mieści się w programie. 

W pewnym momencie rozległy się dźwięki Dia da Folga (muz. i sł. Jorge Cruz) i już wiedziałem, że to prawie koniec koncertu. Publiczność klaskała w rytm muzyki, dodatkowo Ana nauczyła nas, jak się powinno klaskać do tej piosenki. Na telebimie pojawił się filmik nawiązujący do teledysku – te same elementy i klimat. Bardzo fajnie to wyglądało. No i po tej piosence, podczas której Ana przedstawiła towarzyszący jej zespół, był oficjalny koniec koncertu. Na szczęście publiczność się spisała i były bisy. I to jakie. Pięknie wykonane Locura (muz. Júlio de Sousa, sł. Frederico de Brito), dosłownie majstersztyk, do tego stopnia, że jeszcze podczas trwania tego fado było mi szkoda, że zaraz się skończy. Drugim utworem na bis było Desfado (muz. i sł. Pedro da Silva Martins), które jak zawsze porwało publiczność. Wyraźnie było widać, że Ana jest zadowolona z tego, jak wrocławianie reagują na jej muzykę. Pewnie pamiętała, że była tu już kilka razy, co na pewno miało znaczenie. 

Sama Ana, mimo iż obecnie jest po dłuższym odpoczynku od śpiewania – od stycznia do marca miała wakacje po dosyć intensywnej trasie koncertowej w ubiegłym roku – jest w doskonałej formie. Już tak mam, że pod koniec jej koncertów wydaje mi się, że trwał on dopiero chwilę, że było dopiero kilka piosenek, a już koniec... Tymczasem wrocławski koncert trwał w sumie prawie 110 minut, czyli nie tak krótko. Ale to chyba dobrze, że pozostaje niedosyt, i że od razu ma się chęć na kolejny taki występ. Oby jak najszybciej. Na razie na dalszej trasie koncertowej Any nie ma polskich miast, ale może to się jeszcze zmieni. Zawsze też można się załapać na koncerty za granicą, chociażby w Portugalii, gdzie jeszcze w kwietniu Ana zaśpiewa kilka razy. 

Jestem pod wrażeniem wrocławskiego koncertu, jeszcze dziś pisząc o nim. Siedząc na widowni zauważyłem kilka osób, które były też na koncercie w Bielsku-Białej (ale też na niedawnym wrocławskim koncercie Cristiny Branco) – ciekawe, czy mają podobne przemyślenia odnośnie tych dwóch koncertów co ja... 

Cristina Branco, Artystka o magnetyzującym głosie, wystąpiła we Wrocławiu (17.03.2017)

17 marca we Wrocławiu w Sali Gotyckiej Starego Klasztoru w ramach Ethno Jazz Festivalu wystąpiła Cristina Branco, artystka fado (ale nie tylko) o magnetyzującym głosie. Przyznam się, że odwykłem od koncertów w takich miejscach jak Sala Gotycka, z niewygodnymi krzesłami itp., a sama Artystka chyba też zazwyczaj występuje w bardziej okazałych salach koncertowych. Ale trzeba przyznać, że koncert w takim miejscu miał swój klimat, który sprawiał pewnego rodzaju przyjemność. Najważniejsza jednak była muzyka, którą zaprezentowali Artyści, i do której nie można mieć zastrzeżeń.

Cristina Branco wydała niedawno płytę Menina (może nie tak niedawno, bo jesienią 2016 r.). Wspominając o niej we wpisie o nowościach płytowych (zob. tutaj) wyraziłem życzenie wysłuchania jej na żywo nie wiedząc jeszcze, że za kilka miesięcy to nastąpi. Tymczasem Artystka zawitała do Wrocławia, jak powiedziała po raz pierwszy (nie wiem, czy występowała już wcześniej w innym miejscu w Polsce) by promować swój najnowszy album.

Menina to bardzo ciekawa, piękna płyta na którą składają się utwory fado, ale także nawiązujące do innych gatunków muzycznych, z których Artystka nie boi się czerpać. Do współpracy przy tworzeniu utworów zaprosiła ciekawe osoby, których nazwiska znamy z różnej działalności muzycznej (i nie tylko), takie jak Pedro da Silva Martins, Luis Martins i Ana Bacalhau z zespołu Deolinda, Kalaf z Buraka Som Sistema, Jorge Cruz z Diabo na Cruz. Autorem jednego tekstu jest nawet pisarz António Lobo Antunes. Nie wszystkie utwory z płyty pojawiły się wczorajszego wieczoru, ale te, których tytuły zaraz przytoczę, wybrzmiały naprawdę pięknie. Zresztą, Cristina Branco ma tak niesamowity głos, że mam wrażenie że wszystko co śpiewa brzmi bajkowo.

Pierwszym utworem, który Artyści wykonali wczoraj we Wrocławiu był E Às Vezes Dou Por Mim (muz. Rui Carvalho, słowa André Henriques) i było to bardzo dobre wejście, bo to na razie najbardziej znany kawałek z Meniny, który zresztą także otwiera płytę. Mam wrażenie, że został zaśpiewany jeszcze lepiej niż na nagraniu. Drugim utworem był A Meio Do Caminho, do którego muzykę napisał Peixe, a słowa Nuno Prata. Po jego zaśpiewaniu Artystka przywitała się z publicznością. Potem na chwilę porzuciła nową płytę i zaśpiewała utwór z poprzedniego albumu Idealist (2014) – Fado do Partilha (muz. Ricardo J. Dias, słowa Mário Cláudio), niezwykle nastrojowo. Potem był utwór Alvorada, do którego powstał niedawno teledysk – drugi utwór promujący Meninę z muzyką i słowami Luísa Severo. Não há só Tangos em Paris z płyty Tango Fado (2011) to bardzo melodyjne i wpadające w ucho tango, do którego muzykę i słowa napisał Pedro da Silva Martins. Opowiada pewną miłosną, nostalgiczną historię, którą wytańczyć można tylko w Paryżu. Pięknie wybrzmiał kolejny utwór z płyty Menina – Não Há Ponte Sem Nós, do którego poruszającą muzykę napisał Luís José Martins, a słowa Pedro da Silva Martins. Potem były dwa utwory z płyty Fado Tango – Quando jJulgas Que Me Amas (muz. Mário Laginha, słowa António Lobo Antunes) i A Laurindinha (muz. João Paulo Esteves da Silva, słowa Miguel Farias). Zrobiło się nastrojowo. Artystka pomiędzy utworami mówiła, o czym są niektóre piosenki. A Laurindinha to opowieść o samotnej matce z dalekiej portugalskiej północy (dokładnie z Viseu), która zmaga się z różnymi czynnościami, by jej syn nie odczuł ciągłego braku pieniędzy (mniej więcej). Fado Do Mal Passado to utwór w stylu fado z płyty Kronos (2009). Autorem muzyki do tego wdzięcznego i niesamowicie we Wrocławiu zaśpiewanego utworu jest Vitorino d'Almeida, a słów wybitny Júlio Pomar. Potem Cristina Branco zapowiedziała utwór, do którego słowa napisała Amália Rodrigues. Okazał się nim Ai, Esta Pena de Mim (muz. José António Sabrosa), który znalazł się na płycie Menina. To fado znane jest z różnych wykonań i trzeba przyznać, że Cristina Branco postawiła się w czołówce tych najpiękniejszych. Wersja koncertowa była genialna. Potem było wspaniałe „Se não chovesse” Fado Súplica z płyty Fado Tango (muz. Armando Machado, słowa Manuela de Freitas), którym Cristina zaczarowała wrocławską publiczność. Nie inaczej było z utworem Boatos (muz. i słowa Jorge Cruz) z nowej płyty, opowiadającym o dziewczynie, o której się plotkuje i osądza, choć tak naprawdę ci co plotkują nie wiedzą, jaka ona jest. To niezwykle porywający utwór, co zresztą widać było po publiczności, która klaskała w rytm muzyki, a niektórzy nawet podśpiewywali. Niespodzianką był utwór Amálii Rodrigues Água e Mel (muz. Miguel Ramos, słowa Carlos Barbosa), który pojawił się na płycie Cristiny Live (2006). Bardzo udana interpretacja. Bardzo dobrze zabrzmiał mój ulubiony Bomba Relógio z płyty Kronos z muzyką i słowami Sérgio Godinho. I nagle okazało się, że Artystka zapowiada ostatnią piosenkę – Saber Aqui Estar z Meniny, którą napisali bracia Martins z Deolindy. Zapowiadając ją, podziękowała publiczności, za to że jest i dzięki temu może dawać muzykę, która jest jej życiem. Ostatni utwór to był też czas na prezentację zespołu, który towarzyszy Cristinie podczas koncertów promujących Meninę. Na gitarze portugalskiej zagrał Bernardo Couto, który podczas tego wieczoru miał kilka świetnych solówek (co w moim odczuciu zawsze uświetnia koncerty fado, uwielbiam gitarę portugalską). Na kontrabasie grał Bernardo Moreira, który też miał kilka ciekawych muzycznych popisów, podobnie jak zasiadający przy fortepianie Luís Figueiredo. Zresztą, panowie mieli swoją chwilę podczas bisów – zagrali wówczas bez Cristiny, która pojawiła się dopiero w drugim bisowym utworem. Tak, były bisy, zresztą koncert zakończył się owacją na stojąco, więc nie mogło być inaczej. Drugim utworem bisowym było kolejne fado Amálii Rodrugues Não E Desgraça Ser Pobre (muz. João Black Não, słowa Norberto de Araujo), które u Cristiny Branco pojawiło się na płycie Fado Tango. W wykonaniu Artystki utwór ten nabiera nowego brzmienia, jednak tak samo jak oryginał dobrego i przyjemnego dla ucha.

Koncert trwał półtorej godziny, czyli tyle ile zazwyczaj trwają takie występy, a wydawało mi się, że skończył się po pół godzinie. Po raz kolejny przekonałem się, że uwielbiam muzykę fado, a jej słuchanie na żywo przyprawia mnie o najpiękniejsze odczucia i stanowi wspaniałą muzyczna ucztę. Tak było i tym razem. Tak jak przypuszczałem, Cristina Branco jest niesamowitą Artystką, wydaje się że stworzoną dla sceny. Polecam Meninę jak i występy na żywo!

Bernardo Moreira 

Bernardo Couto

Luís Figueiredo

Mariza zaśpiewała w Bielsku-Białej na zakończenie trasy „Mundo” 2016 (30 listopada 2016)

Mariza podczas koncertu w Bielsku-Białej (źródło zdjęcia tutaj)

W niecodziennej scenerii, bo urządzonej w kościele pw. św. Maksymiliana Kolbe w Bielsku-Białej wystąpiła Mariza na zakończenie swojej trasy promującej Mundo w tym roku. Dalsza część trasy będzie, ale w przyszłym roku – teraz Mariza ma zamiar odpoczywać, co oznajmiła na bielskim koncercie. Niektórzy z Was zastanawiali się, ja sam zresztą też, jak będzie brzmiał ten koncert w kościele. Otóż koncert brzmiał świetnie, bo akustyka tego miejsca jest idealna na koncerty, ale to jego jedyna zaleta. Siedząc w niewygodnych kościelnych ławkach słuchacz miał wrażenie, że od razu pokutuje za to, że tak wielką przyjemność czerpie z tego, co na scenie. Ja się tak czułem. No i kościół sam sobie też nie jest ładny, a scena kojarzyła mi się z rozstawionym na środku rusztowaniem. Niestety takie były moje odczucia koncertowe, które potem, na skutek samego występu Marizy nieco się ociepliły, ale ogólnie koncertu w tym kościele nie polecam. Dodatkowo miejsca były nienumerowane, co oburzało nie tylko mnie.

A sam koncert Marizy? Jak zawsze, a to już mój trzeci, na najwyższym poziomie. Mariza jest w świetnej formie, miała dobry humor, żartowała z publicznością i rewelacyjnie śpiewała. Zmieniła też układ piosenek w stosunku do tego, co było w Krakowie wiosną i właściwie naprzemiennie śpiewała piosenki z Mundo i starsze utwory fado. Nie całe Mundo wybrzmiało tego wieczoru. Mi zabrakło Almy, bo jakoś bardzo polubiłem ten kawałek, nie było też Melhor de Mim, natomiast w utworze Caprichosa basy miejscami zagłuszały wokal Artystki. Ale to był jedyny moment niezgrania wokalu z muzyką i ewentualnych minusów.

Zastanwiałem się czy będzie Primavera, którą Mariza śpiewa chyba zawsze, i była, jakże pięknie wybrzmiała późną jesienią. Bardzo wzruszająco, przepięknie wypadł utwór Chuva, po prostu najlepsze wykonanie, jakie dotąd słyszałem. Był też utwór Recusa, z płyty Transparente, też zjawiskowo zaśpiewany. Równie pięknie jak Chuva zabrzmiał zadedykowany Marcinowi Kydryńskiemu utwór Meu Fado (niejako w podziękowaniu za umieszczenie go wiele lat temu na płycie Siesta 2), podobnie jak Terra. Przy utworze Rosa Branca Mariza jak zwykle zachęcała publiczność do śpiewania, i o dziwo wyszło całkiem nieźle, aż Artystka sięgnęła po telefon i nagrała filmik – możecie go zobaczyć na Facebooku Marizy (tutaj lub w udostępnieniu na My Lisbon Story). Publiczność śpiewała też frazę do utworu Padoce de Céu Azul – też poszło całkiem nieźle. Z kolei Meu Amor Pequenino Artystka jak zwykle zadedykowała mężowi, z myślą o którym powstała ta piosenka. Utwór Missangas rozpoczął się niecodziennym intro, chyba wtedy Mariza miała wejść przebrana w drugą sukienkę, czego nie zrobiła. Jak powiedziała, musiałaby iść się przebrać do innego budynku, przez mróz i śnieg, i została cały wieczór w jednej, całkiem zresztą przyjemnej kreacji. 

Tak jak donosiliście z innych koncertów, pierwszy bis był zaśpiewany i zagrany akustycznie wśród publiczności, podczas drugiej piosenki Artystka obeszła publiczność, i jak zawsze było nastrojowo i bajecznie. A potem był już koniec, a na zewnątrz mróz i śnieg… Koncert trwał ponad dwie godziny, a wydawało się, że minęło może 40 minut.

Marizie towarzyszył zespół w składzie: Pedro Jóia (gitarze akustyczna), José Manuel Neto (gitara portugalska), Yami (gitara basowa), Vicky Marques (perkusja). Jedną z piosenek, jak pisałem wyżej, Mariza zadedykowała Marcinowi Kydryńskiemu. Zaznaczyła wówczas że wie, iż nie podoba mu się jej ostatnia płyta, dla niej jednak, jak powiedziała, jest ona najlepsza.

Koncert odbył się w ramach Siesty w Drodze, a jego współorganizatorem było BCK - Bielskie Centrum Kultury. Mariza śpiewała w Bielsku-Białej po raz pierwszy.

Mariza podczas bielskiego koncertu (źródło zdjęcia tutaj)

Ana Moura wystąpiła w Bielsku-Białej (29 września 2016) + KONKURS

Czwartkowy występ Any Moury w Bielsku-Białej był moim drugim koncertem tej fenomenalnej Artystki, na którym byłem, a w perspektywie jest już trzeci – we Wrocławiu w przyszłym roku. A może jeszcze coś po drodze się wydarzy? Ale na razie skupię się na minionym występie. Dodam jeszcze, choć było już o tym sporo, także na stronie my lisbon story na Facebooku, że początkowo koncert miał się odbyć 19 maja, jednak basista grający w zespole Any złamał palec prawej dłoni, co spowodowało przełożenie kilkunastu koncertów na jesień, a m.in. ten w Lublinie został odwołany.

Ale w końcu portugalska gwiazda fado przybyła do Bielska i dała niesamowite show. Niezwykle rozśpiewane, magiczne, z całą feerią dźwięków towarzyszących jej głosowi instrumentów – przede wszystkim gitary portugalskiej, ale też basowej i klasycznej, a także doskonale wpasowujących się w konwencję koncertów (ale też ostatnich płyt Any) instrumentów klawiszowych i perkusyjnych.

Tradycyjnie muzycy jako pierwsi weszli na scenę. Tego wieczoru, jak i podczas innych koncertów Any Moury Mario Costa zagrał na instrumentach perkusyjnych, João Gomes na klawiszach, Pedro Soares na gitarze klasycznej, André Moreira na gitarze basowej i niesamowity Ângelo Freire na gitarze portugalskiej. Choć tak naprawdę po tym koncercie czuję niedosyt, jeśli chodzi o grę Ângelo Freire – w Bielsku-Białej nie usłyszeliśmy zbyt wielu jego genialnych solówek, takich jakimi miałem okazję rozkoszować się chociażby na moim poprzednim koncercie Any (pisałem o nim tutaj). Czuję niedosyt.

Niedosyt czuję też w odniesieniu do całego koncertu. Przede wszystkim nie było Fado Loucura, nad którym rozpływałem się po koncercie w Wiedniu. Tam Ana zaśpiewała ten utwór na bis, w Bielsku było tylko Desfado, fakt że niezwykle udane i porywające, które publiczność wysłuchała na stojąco, trochę tańcząc, jednak to ową publiczność winię za brak Loucury, bo właściwie nie domagała się drugiego bisu. Ale może się czepiam, może po prostu nie był zaplanowany…

A zaczęło się tak, jak zaczyna się płyta Moura (pisałem o niej tutaj), którą Ana promuje podczas obecnej trasy koncertowej, czyli od cudnego Moura Encantada. Już w tym utworze Artystka w pełni pokazała walory swojego mocnego głosu, który jeszcze nie raz podczas tego koncertu spowodował pojawienie się gęsiej skórki na ciele – podejrzewam że nie tylko moim… 

Dalszy przebieg koncertu był podobny do tego w Wiedniu, nie będę więc opisywać kolejności utworów. Skupię się na różnicach. W pierwszej części nie było ich zbyt wiele. Zjawiskowo wypadły taneczne (chyba można tak o nich powiedzieć?) utwory Fado Dançado i O Meu Amor Foi Para o Brasil. Przy pierwszym z nich Ana w skrócie przypomniała, że utwór nawiązuje do muzyki z północy Portugalii oraz do tego, że w XIX w. fado było tańcem. Niestety Ana tym razem nie wykonała Maldição, było za to inne fado, którego tytułu nie rozpoznałem od razu. Teraz gdy próbuję go ustalić, w wielu słuchanych utworach słyszę ten z Bielska. Może ktoś z Was zapamiętał co to było?

André Moreira, Ângelo Freire, Pedro Soares

Program koncertu był zaplanowany w ten sposób, że można go podzielić na dwie części oddzielone solówkami muzyków przygrywających Anie. Był to właściwie jeden dosyć długi (choć zdecydowanie krótszy niż w Wiedniu) utwór, w którym muzycy po kolei prezentowali swoje umiejętności podczas zachwycających solówek. Najbardziej podobały mi się oczywiście dokonania Ângelo Freire, być może dlatego, że nie tak często jak inne instrumenty mam okazję posłuchać na żywo gitary portugalskiej. I to w wykonaniu jej mistrza. Podczas występu muzyków Ana zeszła ze sceny, na którą wróciła w białej sukience (w pierwszej części występowała  w czarnej). Może nie do końca białej, być może był to kolor kremowy lub jakiś podobny… Moją uwagę zwróciła wysokość szpilek butów – koleżanka oszacowała, że było to co najmniej 20 cm, plus spory koturn. Podziwiam Anę, bo tańczyła przy tym na scenie, jakby występowała boso…

Bardzo miłą niespodzianką był utwór Clandestinos do Amor, który otworzył drugą część koncertu. Wcześniej pisałem, że chciałbym go usłyszeć na żywo i proszę, usłyszałem :-). Chyba jeszcze lepiej niż w Wiedniu zabrzmiał Lilac Wine, o który niektórzy z Was pytali przed i po koncercie. Było, i było piękne, pięknie zapowiedziane, jako utwór, który po przetłumaczeniu na portugalski jest idealnym fado. A przyznacie, że jeśli chodzi o muzykę, też się idealnie

wpasowuje. Doskonale zabrzmiało Eu Entrego, mimo iż bez Omary Portuondo, która towarzyszy Anie na płycie; to zresztą bardzo koncertowy utwór, na żywo słucha się go niemal jak lekarstwa kojącego smutki i troski. Zdecydowanie zyskuje live. Podobnie zresztą jak Tens Os Olhos De Deus, które tym razem nie wypadło z programu (w Wiedniu utwór pominięto, mimo iż pierwotnie miał być wykonany – Ana dała wówczas odpowiedni znak muzykom, a publiczności powiedziała, że będą małe zmiany w repertuarze w stosunku do tego, co zaplanowała). I bardzo dobrze, bo to kolejny utwór tworzący wspaniałą atmosferę koncertu. Nie zabrakło też mojego ulubionego Valentim, ulubionego zwłaszcza w tej nowej ekspresyjnej wersji Any. A potem padły pierwsze słowa z Dia Da Folga i już wiedziałem, że to prawie koniec koncertu. Prawie, bo

koncertowa wersja trwa chyba ze dwadzieścia minut, Ana namawia publiczność do akompaniamentu klaskaniem, a ta wykonuje jej polecenia z wielką chęcią. Wydaje się, że to będzie trwać wiecznie, ale niestety kończy się. Jeszcze tylko bis, o którym już wspomniałem, czyli Desfado, również przy współudziale publiczności, która już nie usiadła po tym, jak wywołała Anę i jej zespół owacjami na stojąco. A potem pozostał już tylko niedosyt, o którym wspominałem na początku. Może dobrze, że pozostał – z tym większą niecierpliwością będę czekać na kolejny koncert Any Moury. Choć tak naprawdę, chyba nie tylko ja, marzę o tym by posłuchać Any w jakimś kameralnym klubie, najlepiej lizbońskim domu fado, kameralnie, popijając czerwone wino...

João Gomes, André Moreira, Ana Moura, Ângelo Freire, Pedro Soares

A Marcin Kydryński? W sumie powinienem o nim napisać na początku, bo to on otworzył koncert. Jeśli ktoś nie wie, Ana wystąpiła w ramach organizowanego przez niego cyklu Siesta w Drodze. Pan Kydryński zapowiedział gwiazdę wieczoru w sposób całkiem fajny, powiedział o jej niepowtarzalnym głosie, jego barwie (może użył innych słów), wspomniał o samochodzie-sklepie płytowym w lizbońskiej dzielnicy Chiado, z którego często słychać właśnie Anę Morę i o tym, że nagrywała z Herbiem Hancockiem, i że występowała na scenie z Rolling Stonesami, a adorował ją Prince. Czyli to, co wiemy :-). A we wczorajszej audycji Siesta nie wspomniał o koncercie nawet słowem.

Ana Moura

Bielskie Centrum Kultury Dom Muzyki

W ramach cyklu Siesta w Drodze

Bielsko-Biała, 29 września 2016

KONKURS

Informację o konkursie, w którym do wygrania płyta Moura, znajdziecie tutaj lub w prawym menu tego bloga w zakładce Konkursy.

André Moreira, Ângelo Freire, Pedro Soares

Ana Moura w Wiedniu (29 maja 2016 r.) + KONKURS

Ana Moura w Wiener Konzerthaus (źródło zdjęcia tutaj)

Przepraszam za opóźnienie, bo już dwa tygodnie minęły od koncertu Any Moury w Wiedniu, a muszę przyznać, że było to dla mnie niemałe przeżycie. Może dlatego, że długo czekałem na możliwość bycia na występie Any...

O koncercie Any Moury w stolicy Austrii wiedziałem na długo przed tym, zanim pojawiły się informacje, że Artystka wystąpi także w Bielsku-Białej (dokąd mam z Katowic rzut beretem), ale bilet kupiłem dopiero jakoś tydzień przed tym, gdy podano termin polskich występów. No cóż, miały być dwa koncerty w krótkim odstępie czasu, aż okazało się, że basista złamał palec i koncerty w Polsce (ale także w Niemczech i Szwajcarii) zostały odwołane. Tym bardziej cieszyłem się z posiadanego biletu na występ w Wiener Konzerthaus, tym bardziej że data koncertu przylegała do długiego weekendu. No i nie został odwołany!

I muszę potwierdzić, że basista André Moreira miał coś z prawą dłonią. Jeszcze podczas wiedeńskiego koncertu miał ją całą zabandażowaną, a spod opatrunku wystawały tylko dwa palce. Ale grał po mistrzowsku, więc chyba wszystko zmierza w dobrym kierunku. Ciekawe, czy czuje się winny, że z jego powodu fani z trzech państw nie poszli na koncerty…

Koncert rozpoczął się z około 10-minutowym opóźnieniem – publiczność wiedeńska na ostatnią chwilę zajmowała miejsca i pewnie to był powód. Ale w końcu się rozpoczęło. Muszę jeszcze dodać, że sala koncertowa jest fantastyczna, fakt że „z epoki”, jednak występ w niej to musi być dla artysty przyjemność. A jeśli ktoś bywa w Wiedniu to warto śledzić repertuar Wiener Konzerthaus, bo często występują tu artyści z Portugalii. Ale czas na mój koncert. Najpierw na scenę, jak to zwykle bywa, weszli muzycy – Pedro Soares, który grał na gitarze klasycznej, Ângelo Freire na gitarze portugalskiej, wspomniany już André Moreira na gitarze basowej, João Gomes na klawiszach i Mario Costa na perkusji. Muzycy zebrali duże brawa już za samo pojawienie się, zwłaszcza Ângelo Freire, który jest zaliczany do ścisłej czołówki mistrzów gitary portugalskiej, co zresztą pokazał na koncercie nie raz. Ale o tym później.

Gdy rozległy się dźwięki pierwszego utworu, Moura Encantada, na scenę weszła ubrana w czarną sukienkę z frędzlami Ana Moura. Frędzle miały znaczenie, były swego rodzaju rekwizytem – Ana chwytała je podczas śpiewania przeżywając przekazywane publiczności utwory i emocje. Już od pierwszych dźwięków zrobiło się magicznie, koncert otworzył ten sam utwór, który rozpoczyna płytę Moura. Repertuar z ostatniej płyty dominował podczas tego wieczoru, co nie dziwi, skoro trasa promuje właśnie ten krążek. Już tym pierwszym utworem Artystka pokazała, że nie tylko na płycie brzmi świetnie. Jej głos był niesamowity, o niezwykłej barwie, silnym brzmieniu i doskonale oddający emocje, które towarzyszyły Anie podczas wykonywania tego utworu, jego przeżywania i oddawania dźwięków publiczności. Tak było zresztą z każdym następnym utworem. Drugim w kolejności był Ai Eu autorstwa Pedro da Silva Martinsa, którego wykonanie tylko utwierdziło mnie, że warto było na ten wieczór czekać. Po jego zaśpiewaniu Artystka przedstawiła się z publicznością, najpierw po portugalsku zwróciła się do obecnych na sali rodaków (Portugalczycy za granicą, także w Polsce zawsze przychodzą na koncerty swoich artystów − przekonałem się o tym kolejny raz), później przeprosiła ich i powiedziała, że będzie mówić po angielsku, by być lepiej rozumianą. Po niemiecku powiedziała tylko Guten Abend, czym i tak zasłużyła na gromkie brawa. 

Kolejnym utworem był niezwykle wpadający w ucho O Meu Amor Foi Para o Brasil, który dosyć często pojawiał się w programie Marcina Kydryńskiego „Siesta” i został umieszczony na ostatniej płycie Siesta Festival. Zapowiadając Fado Dançado Artystka przypomniała to, o czym można przeczytać w książce
Historia Fado (zob. tutaj), że w XIX w. fado było tańcem, oraz że utwór z jej płyty nawiązuje do muzyki z północy Portugalii i jest innym niż tradycyjnym spojrzeniem na fado. Nie jestem znawcą, ale to raczej trudny utwór do śpiewania na żywo, a Ana wykonała go fenomenalnie, bez jednej fałszywej nutki, bez zadyszki i żadnego niepożądanego dźwięku. W trakcie następnej piosenki trochę zmienił się nastrój, wybrzmiały bowiem dźwięki utworu Ninharia, który z płyty mogę słuchać godzinami, a którego wersja koncertowa również jest niesamowita, wręcz magiczna. Następnie zabrzmiał utwór Porque Teimas Nesta Dor, który nie pochodzi z ostatniej płyty. To niezwykle wdzięczny temat z pierwszego albumu Any Moury Guarda-me a Vida Nas Mãos (2003). Kolejny utwór należy do moich ulubionych utworów fado i cieszę się, że znalazł się także w repertuarze Any Moury. To niezwykłe Maldição, którego wersja studyjna w wykonaniu Any ukazała się w ubiegłym roku na płycie wydanej w hołdzie Amálii Rodrigues, na której pojawili się różni Artyści. Maldição w wersji koncertowej bardzo różni się od tej znanej z płyty. To swego rodzaju studium fado a także możliwości wokalnych Any Moury. Słuchając tego, miałem ciarki na skórze, to było niesamowite. Okazję do popisów miał tutaj też Ângelo Freire, którego solówka wzbudziła niemały zachwyt − nie był to jego pierwszy solowy popis podczas tego koncertu, ale chyba pierwszy tak widowiskowy.
Po tym utworze Ana zeszła ze sceny zostawiając publiczność, jak to powiedziała, w dobrym towarzystwie muzyków, którzy mogli popisać się swoimi możliwościami grając po kolei solówki w długim utworze instrumentalnym, składającym się w sumie z trzech części. W Pierwszej najbardziej wykazywał się Ângelo Freire rozgrzewając do czerwoności swoją portugalską gitarę i publiczność, potem André Moreira pokazał co potrafi zrobić z gitarą basową, a następnie Mario Costa szalał na instrumentach perkusyjnych. Całość zamknęła znowu gitara portugalska z towarzyszeniem klasycznej. Muzycy zebrali za ten instrumentalny utwór brawa nie mniejsze niż główna gwiazda wieczoru.
Potem rozbrzmiały dźwięki Eu Entrego i na scenę weszła ponownie Ana Moura, tym razem w białej sukience, tej widocznej na zdjęciach. Po zakończeniu utworu zapowiedziała następną piosenkę − Valentim, zapraszając do pomocy publiczność, która miała w odpowiednich momentach klaskać i śpiewać. To kolejny utwór ze wspomnianej wyżej płyty poświęconej Amálii Rodrigues (tej, na której znalazło się też Maldição). Było głośno, żywiołowo i bardzo dobrze to wszystko współgrało − publiczność, instrumenty i mocny wokal Any Moury. Zapowiadając Lilac Wine, wokalistka powiedziała, że gdyby tekst przetłumaczyć na język portugalski, byłby on idealnym fado. Też o tym pomyślałem, słuchając tej piosenki po raz pierwszy w wykonaniu Any Moury. Wokalistka nadaje mu czegoś magicznego, a przecież już w wykonaniu oryginalnym to niesamowita piosenka. Następne w kolejności było Bailinho à Portuguesa, pochodzące z płyty Aconteceu (2004). Znowu zrobiło się magicznie i także przy brzmieniu tego utworu swój udział miała publiczność. Także w następnym − Dia da Folga, który widownia śpiewała razem z Artystką, i który w wersji koncertowej trwał chyba kilkanaście minut i sprawił, że zebrani fani nie chcieli wypuścić Artystów ze sceny. Dzięki temu były bisy. Zabrzmiało przepiękne Fado Loucura i jego wykonanie to było mistrzostwo. Poruszył mnie ten utwór tak samo jak Maldição, a może i bardziej. Już dla samego tego wykonania warto było przyjść na koncert. Na zakończenie, razem z roztańczoną w trakcie publicznością, Ana zaśpiewała największy przebój z poprzedniej (5-krotnie platynowej w Portugalii) płyty, czyli Desfado (tytuł utworu i płyty; 2012). Śpiewali wszyscy, nie tylko Ana Moura, były brawa mające zatrzymać jeszcze Artystkę na scenie. I została jeszcze chwilę, podczas narady z zespołem dotyczącej kolejnej piosenki publiczność wykrzykiwała swoje typy − ktoś prosił o Os Búzios, ktoś inny o Mapa do Coração. Jakaś dziewczynka podeszła pod scenę i powiedziała coś Anie „na ucho”. Ja łudziłem się, że będzie A Penumbra, Até Ao Verão czy Clandestinos do Amor. Wybrzmiały jednak dźwięki czegoś, co gdzieś już słyszałem, jakiś tradycyjny utwór portugalski, którego tytułu jednak nie znam, i którego jak dotąd nie udało mi się znaleźć w sieci. Spodobało się, zwłaszcza że Ana wplotła do tekstu niemieckie Guten Abend. 

No i potem koncert się zakończył. Wydawało mi się, że trwał zaledwie chwilę, a już się kończy, ale tak naprawdę występ trwał ponad dwie godziny. Niestety nie było wielu utworów, które chciałbym usłyszeć na żywo, ale rozumiem, że spóźniłem się. Obecnie trwa trasa promująca album Moura i utwory z tego krążka przeważają na koncertach. Zresztą bardzo dobrze brzmią na żywo, nie tylko na płycie, która jak wiadomo jest świetna (pisałem o niej tutaj). Zabrakło mi tytułowego utworu Moura, który zaliczam do moich ulubionych z płyty. Ale nie można mieć wszystkiego. Pozostaje czekać na koncerty w Polsce. Co prawda w Lublinie nie ustalono (przynajmniej na razie) nowego terminu, za to w Bielsku-Białej Ana Moura zaśpiewa 29 września. Pojawiła się też zapowiedź koncertu na przyszły rok − 8 kwietnia 2017 r. Ana Moura wystąpi we Wrocławiu (jeśli pojawią się nowe daty, na pewne umieszczę je w kalendarzu tutaj). Tymczasem zostałem chwilowo zaspokojony jeśli chodzi o Anę Mourę na żywo. Chwilowo, czyli myślę, że do września jakoś wytrzymam :)

A informację o konkursie, w którym do wygrania płyta Leva-me aos Fados, znajdziecie tutaj lub w prawym menu tego bloga w zakładce Konkursy.

Ana Moura i jej zespół w Wiener Konzerthaus (źródło zdjęcia tutaj)

Wiener Konzerthaus

Mariza wystąpiła w Krakowie (17.04.2016 r.)

Zdjęcie: Ada i Sobiesław Pawlikowscy www.facebook.com/pawlikowscy.photography

W wiosenną niedzielę, dokładnie 17 kwietnia na koncert do Krakowa przyjechała Mariza. Artystka promuje swoją ostatnią płytę Mundo, która ukazała się 9 października ubiegłego roku (pisałem o niej tutaj), i utworów z tego albumu nie zabrakło podczas występu w Krakowie. Ale po kolei.

Koncert składał się z dwóch części, chyba że bisy uznamy za trzecią.
Najpierw na scenę weszli muzycy – Pedro Jóia grający na gitarze akustycznej, José Manuel Neto na gitarze portugalskiej i Yami, który udzielał się na gitarze basowej, ale także wokalnie, w chórkach. Yami jest w Polsce całkiem dobrze znany, występował już u nas wielokrotnie, solo i z innymi artystami (poza Marizą m.in. z Sarą Tavares i Anną Marią Jopek), i pewnie pojawi się jeszcze nie raz. Ma zresztą swój fan club w Polsce, prężnie działający.

Potem na scenę weszła Mariza, ubrana w czarną suknię z czymś w rodzaju dużego wisiora na szyi i rozpoczęła koncert wykonując tradycyjnie utwory fado, z towarzyszeniem tylko gitar, w niepełnym świetle, siedząc tuż przed publicznością z pierwszych rzędów. Od razu zrobiło się nastrojowo co udzieliło się też publiczności, która od początku nagradzała gwiazdę wieczoru gromkimi brawami. Wstyd się przyznać, ale nie rozpoznałem większości z tych utworów po tytułach, poza ostatnim, którym był Primavera, a było ich pięć lub sześć. Mniej więcej po drugim lub trzecim utworze Mariza powitała się z publicznością, przywitała też ambasador Portugalii w Polsce Marię Amélię Paiva, która przyjechała na koncert z mężem. Trzeba dodać, że przywitała się z fanami po polsku, mówiąc Dobry wieczór!

Zdjęcie: Ada i Sobiesław Pawlikowscy www.facebook.com/pawlikowscy.photography

Po krótkiej części z tradycyjnym fado na scenę wszedł perkusista Vicky Marques i rozbrzmiało intro inspirowane utworem Melhor de Mim. W tym czasie Mariza wyszła zmienić sukienkę i rozpoczęła się druga część koncertu. Niestety nie pamiętam już kolejności utworów (po raz kolejny żałuję, że nie napisałem posta od razu po powrocie; sporo Was było na koncercie - będę wdzięczny za uwagi o tym, czego nie napisałem, i co jeszcze Mariza śpiewała itp.), ale na początku były głównie utwory z Mundo. Trochę się obawiałem jak będą brzmieć na żywo, w końcu to nowy materiał i nie fado, okazało się jednak że niepotrzebnie, bo utwory live brzmiały jeszcze lepiej niż na płycie, a sama Mariza była niesamowita. Zmieniła nieco repertuar, ale nie zmieniła sposobu śpiewania, przekazywania przez śpiew emocji i wyrażania tego, co chce przekazać samą sobą. Kilkakrotnie zaprosiła do śpiewania publiczność. Początkowo szło trochę opornie, mimo iż trzeba było powtarzać tylko „once forever, once for all” – był to utwór Padoce de Céu Azul. Potem jednak fani się rozkręcili i było coraz lepiej. Mariza namawiała też do wspólnego śpiewania utworu Rosa Branca i Missangas. Podczas zapowiedzi utworu Meu Amor Pequenino okazało się, że wśród publiczności jest mąż Marizy, bo piosenkę dedykowała właśnie jemu (moja interpretacja była taka, że jest to utwór dla syna, o czym pisałem w recenzji płyty, tymczasem okazało się że dla męża; przy okazji okazało się, że Mariza ma męża ;-)). Rewelacyjna jest koncertowa wersja Almy, nieco zmieniona w stosunku do płyty, z dłuższymi wokalizami, równie genialnie wybrzmiały singlowe Paixão i Melhor de Mim. Przy okazji zapowiedzi piosenki Caprichosa wokalistka opowiedziała, skąd wziął się pomysł, by ją zaśpiewać. Z Googole! To znaczy tam Mariza ją znalazła, szukając argentyńskiej piosenki o portugalskiej dziewczynie. Okazuje się, że ojciec wokalistki, Portugalczyk, wiele lat spędził w Argentynie. Caprichiosa wybrzmiała wdzięcznie i zgrabnie, co doceniła publiczność gromkimi brawami.

Zdjęcie: Ada i Sobiesław Pawlikowscy www.facebook.com/pawlikowscy.photography

Były utwory z Mundo, na początku tylko one, potem Mariza wykonała też swoje największe przeboje. Nie zabrakło pięknego Chuva, była też Primavera, jako ostatni wybrzmiał utwór Ó Gente Da Minha Terra, podczas którego Mariza zeszła ze sceny i śpiewając ściskała ręce słuchaczy siedzących w rzędach blisko przejścia. To gest wykonywany przez Artystkę na zakończenie koncertu nie po raz pierwszy, ale trzeba przyznać, że bardzo miły, a nawet wzruszający. Sama Mariza też wyglądała na wzruszoną, być może tym, że po raz kolejny doświadczyła uznania wśród polskiej publiczności, która jest jej niezwykle przychylna, ceni ją, a bilety na koncerty wykupuje na długo przed występami, jak było i tym razem.

Dla mnie był to bardzo udany koncert, drugi Marizy, na którym byłem. Poprzedni, rok temu w londyńskim Barbicanie (zob. tutaj), bardzo mi się podobał, ale ten w Krakowie był jeszcze lepszy. Być może miało znaczenie to, że tym razem siedziałem bliżej sceny i mogłem dokładnie obserwować co się na niej dzieje, jakie miny robi Mariza (a robi różne ;-)),i co robią muzycy, co zawsze bardzo mnie interesuje.


Za zdjęcia dziękuję: Ada i Sobiesław Pawlikowscy www.facebook.com/pawlikowscy.photography

Zdjęcie: Ada i Sobiesław Pawlikowscy www.facebook.com/pawlikowscy.photography

Zdjęcie: Ada i Sobiesław Pawlikowscy www.facebook.com/pawlikowscy.photography